Ζώντας μια ζωή με αυτοεκτίμηση!

Η έννοια της αυτοεκτίμησης συγχέεται συχνά με την έννοια της αυτοπεποίθησης. Η αυτοεκτίμηση και η αυτοπεποίθηση επηρεάζουν η μία την άλλη και ως έννοιες μοιάζουν μεταξύ τους. Η χαμηλή αυτοπεποίθηση μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλή αυτοεκτίμηση και το αντίστροφο.

Ωστόσο, παρ’ όλο που η αυτοπεποίθηση και η αυτοεκτίμηση μοιάζουν ως έννοιες και η μια μπορεί να επηρεάσει την άλλη, υπάρχει μία τεράστια διαφορά. Το αν και κατά πόσον έχουμε κάποιες δυνατότητες, δεν επηρεάζει το κατά πόσο αξίζουμε ως άνθρωποι.

Όπως είδαμε σε προηγούμενο άρθρο, η αυτοπεποίθηση είναι η ικανότητα να εμπιστευόμαστε τις δυνατότητές μας, την αξία και την κρίση μας.

Η αυτοεκτίμηση είναι ο βαθμός εκτίμησης και πίστης που έχουμε στις αρετές που απαιτούνται για να αξιοποιήσουμε τις δυνατότητές μας. Η αυτοεκτίμηση αναφέρεται στην ίδια την αξία του ανθρώπου. Η αυτοεκτίμηση είναι ένα από τα βασικά στοιχεία που χρειαζόμαστε στην ζωή μας, καθώς μας κάνει πιο ενεργητικούς, δραστήριους, φιλόδοξους και μας εξασφαλίζει σε μεγάλο βαθμό την ευτυχία μας.

Τα θεμέλια της αυτοεκτίμησης εισάγονται ήδη στην παιδική ηλικία. Κατά μία έννοια η αυτοεκτίμηση θεωρείται χαρακτηριστικό της προσωπικότητας.

Το χαρακτηριστικό αυτό διαμορφώνεται σταδιακά με την πάροδο των χρόνων, επηρεάζεται από τα βιώματά μας και μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξή μας.

Επίπεδα Αυτοεκτίμησης

Ένας άνθρωπος μπορεί να έχει:

• υπερβολικά υψηλή αυτοεκτίμηση. Αυτό σημαίνει ότι χαρακτηρίζεται από έντονο αίσθημα ανωτερότητας. Συχνά αυτοί οι άνθρωποι είναι επικριτικοί και αλαζονικοί και τείνουν να εκμηδενίζουν τα δικά τους ελαττώματα.
• χαμηλή αυτοεκτίμηση και να νιώθει κατώτερος από τους άλλους. Ένας τέτοιος άνθρωπος πιθανόν να βάζει πάντα τις απόψεις και τα θέλω των άλλων πάνω από τα δικά του. Δυσκολεύεται να αποδεχθεί κάποιο κομπλιμέντο και ταυτόχρονα εστιάζει στις αδυναμίες του, περισσότερο από ότι στα προτερήματά του. Ανησυχεί πολύ για τα αποτελέσματα των πράξεών του και έχει την πεποίθηση ότι όλοι οι άλλοι είναι καλύτεροι από αυτόν. Επίσης, ένας άνθρωπος με χαμηλή αυτοεκτίμηση τείνει να παίρνει τα πάντα προσωπικά και δε μπορεί να δεχθεί την κριτική.
• υγιή αυτοεκτίμηση. Αυτό σημαίνει ότι το άτομο αυτό έχει ισορροπημένα επίπεδα αυτοεκτίμησης. Μ’ αυτό το χαρακτηριστικό της προσωπικότητάς του, καταφέρνει και αναγνωρίζει τόσο τις ικανότητές του όσο και τα ελαττώματά του. Ξέρει ποια είναι τα δυνατά του σημεία και ποιες οι αδυναμίες του. Επίσης, το άτομο αυτό τείνει να έχει ρεαλιστικές προσδοκίες για τον εαυτό του αλλά και τους άλλους.

Ποιες είναι οι αιτίες που οδηγούν σε χαμηλή αυτοεκτίμηση;

Δύσκολες και στρεσογόνες καταστάσεις και εμπειρίες ζωής, καθώς και τραυματικά γεγονότα επηρεάζουν την αυτοεκτίμησή μας.

Άλλα γεγονότα ζωής που μπορούν να επηρεάσουν την αυτοεκτίμησή μας είναι περιπτώσεις εκφοβισμού ή κακοποίησης, προβλήματα στην εργασία, προβλήματα υγείας ή και σχέσεων αλλά και οικονομικά ζητήματα.

Η χαμηλή αυτοεκτίμηση δεν αποτελεί από μόνη της πρόβλημα ψυχικής υγείας αλλά επηρεάζει την ψυχική μας υγεία και μπορεί να είναι ένα από τα συμπτώματα μιας ψυχικής ασθένειας.

Η αμφισβήτηση της αξίας μας, της αποτελεσματικότητάς μας και η συνεχόμενη σύγκριση με τους άλλους ανθρώπους, αυξάνει την αίσθηση αδυναμίας και κατωτερότητας και πολλές φορές μπορεί να πυροδοτήσει προβλήματα τόσο στην ψυχική όσο και στην σωματική μας υγεία (εξαρτήσεις, διατροφικές διαταραχές, κατάθλιψη, αγχώδης διαταραχή, επιθετικότητα κα).

Πώς μπορούμε να ενισχύσουμε την αυτοεκτίμησή μας;

Η αυτοεκτίμηση είναι η αφετηρία του αυτοπροσδιορισμού και του τρόπου αντιμετώπισης των προκλήσεων της ζωής μας.

Η αυτοεκτίμηση, περιλαμβάνει μια σειρά γνωστικών, συναισθηματικών και συμπεριφορικών παραγόντων που όλοι μαζί, συμπληρώνουν το είδος της αυτοεκτίμησης.

Σίγουρα δεν είναι πάντα εύκολο να γνωρίζουμε τι ακριβώς θέλουμε. Αλλά και όταν εντοπίσουμε τι θέλουμε πραγματικά, μπορεί να είναι δύσκολο να το εκφράσουμε, ιδιαίτερα εάν έρχεται σε αντίθεση με τις οικογενειακές ή κοινωνικές προσδοκίες και απαιτήσεις ή εάν κυριευόμαστε από αίσθημα αποτυχίας ή και ενοχής.

Η ύπαρξη υγιούς αυτοεκτίμησης είναι αποτέλεσμα εσωτερικής διεργασίας, και προϋποθέτει ότι όλοι οι παραπάνω παράγοντες βρίσκονται σε ισορροπία.

Η αυτοεκτίμηση είναι ένα εύπλαστο στοιχείο του χαρακτήρα και της προσωπικότητάς μας και με εσωτερική δουλειά, θέληση και υπομονή μπορούμε να την ενισχύσουμε.

Αρχικά, είναι πολύ σημαντικό να αποδεχθούμε τον εαυτό μας έτσι όπως είναι.

Όλοι οι άνθρωποι έχουμε και θετικά και αρνητικά χαρακτηριστικά. Δίνοντας έμφαση στα θετικά μας στοιχεία, σ’ αυτά που μας βοηθάνε να ανταπεξέλθουμε στις προκλήσεις της ζωής μας, μαθαίνουμε να τα αξιοποιήσουμε με τον κατάλληλο τρόπο, έτσι ώστε να  προσαρμοζόμαστε σε τυχόν δυσκολίες, αντί να κατηγορούμε τον εαυτό μας ή και να τον υποβαθμίζουμε.

Επίσης, η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης μπορεί να επιτευχθεί, όταν σταματήσουμε να επηρεαζόμαστε τόσο πολύ από τη γνώμη των άλλων αλλά και όταν δεν υπάρχει συνεχόμενη σύγκριση του εαυτού μας με τους άλλους. Το να θέτουμε όρια και να δίνουμε χώρο και χρόνο στον εαυτό μας είναι ένα ακόμα τρικ που βοηθάει στο να αναπτύξουμε την αυτοεκτίμησή μας. Είναι απαραίτητο να κάνουμε πράγματα που μας γεμίζουν και μας ευχαριστούν και όταν χρειάζεται μπορούμε να αποστασιοποιούμαστε από ανθρώπους και καταστάσεις.

Το να θέτουμε την ψυχική και σωματική μας υγεία ως βασική μας προτεραιότητα είναι από τα πράγματα που μπορούν αδιαμφισβήτητα να αυξήσουν την αυτοεκτίμησή μας.

Όταν προσέχουμε τον εαυτό μας μέσω της διατροφής μας, της άσκησης και γενικότερα της αυτοφροντίδας εκκρίνουμε ορμόνες και συναισθήματα εφορίας. Παράλληλα, μέσα από αυτές τις πράξεις μας υποσυνείδητα περνάμε στον εαυτό μας μηνύματα αγάπης και φροντίδας.

Επιπλέον, οι σχέσεις που έχουμε επηρεάζουν την εκτίμηση που έχουμε για τον εαυτό μας. Το να αξιολογούμε τα άτομα που ερχόμαστε σε επαφή, σίγουρα μας βοηθάει στο να κατανοήσουμε αν οι άνθρωποι αυτοί έχουν θετική επίδραση στην ζωή μας ή εάν μας γεμίζουν με τοξικότητα. Εάν θέλεις η ζωή σου να αλλάξει κατεύθυνση, χρειάζεται να έχεις δίπλα σου ανθρώπους που θα σε βοηθήσουν – θα σε κατευθύνουν προς αυτήν την κατεύθυνση.

Οι στόχοι και τα πλάνα που κάνουμε για να τους πετύχουμε ενισχύουν την αυτοεκτίμησή μας. Οι στόχοι μας δίνουν κίνητρα και έναυσμα για να γίνουμε καλύτεροι, να εξελιχθούμε και να δοκιμάσουμε τις ικανότητές μας, μαθαίνοντας τόσο μέσα από τις επιτυχίες όσο και από τις αποτυχίες μας. Ποια είναι η κινητήρια δύναμή σου, να ξυπνήσεις με χαρά και με όρεξη το πρωί;

Τέλος, σε δύσκολες συνθήκες είναι φυσιολογικό να νιώθουμε φόβο, ανασφάλεια και αγωνία. Όταν, όμως, αξιολογούμε μια κατάσταση είναι απαραίτητο να βλέπουμε την αντικειμενική δυσκολία που υπάρχει, να μην κρίνουμε αλόγιστα τον εαυτό μας και να έχουμε στον νου μας ότι όλοι κάνουμε λάθη.

Η αυτοεκτίμηση δημιουργείται και καλλιεργείται μέσα από τις εμπειρίες μας, είτε θετικές είτε αρνητικές, ζώντας αυθεντικά, αγκαλιάζοντας τα λάθη μας, διώχνοντας τις ενοχές και την αυτοματοποιημένη σύγκριση.

Η διαδικασία ενίσχυσης της αυτοεκτίμησης είναι μια μακροπρόθεσμη διαδικασία που πολλές φορές μπορεί να χρήζει ψυχοθεραπευτικής βοήθειας.

Ο Maslow στην πυραμίδα που παρουσίασε, τοποθετεί την αυτοεκτίμηση στο 4^ο στάδιο, κατά το οποίο ο άνθρωπος θα πρέπει να κατακτήσει για να φτάσει στο τελικό στάδιο της ολοκλήρωσης και αυτοπραγμάτωσης.

Η αυτοεκτίμηση, όπως είδαμε, δεν είναι ένα σταθερό στοιχείο του χαρακτήρα μας. Μπορεί να αλλάξει, και έτσι όπως μπορεί να μειωθεί μπορεί και να αυξηθεί.

Αν αμφιβάλλεις για τον εαυτό σου και αν συνέχεια ασκείς έντονη κριτική σε αυτόν, τότε η ψυχοθεραπεία  ίσως να είναι η λύση που αναζητάς.

Στις ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες δίνεται η δυνατότητα να παρατηρήσουμε εκ νέου τον εαυτό μας και να δούμε την πραγματική του εικόνα.

Μαθαίνουμε να μειώνουμε ή και να σταματάμε τις συγκρίσεις με τους άλλους και να αναγνωρίζουμε την αποτυχία ως μέρος της διαδικασίας ανάπτυξης.

Επανεξετάζουμε το παρελθόν, ενισχύουμε την ψυχική ανθεκτικότητα, επανεκπαιδευόμαστε στο να σκεφτόμαστε θετικά αλλά και ρεαλιστικά. Μαθαίνουμε να βάζουμε όρια και απομακρύνουμε τους τοξικούς ανθρώπους από τη ζωή μας.

Αναγνωρίζουμε τα προσόντα μας, επικεντρωνόμαστε σε αυτά και βλέπουμε πως μπορούμε να εξελιχθούμε.
Αποδεχόμαστε τα συναισθήματά μας είτε θετικά είτε αρνητικά και μαθαίνουμε να τα εκφράζουμε.

Η σημαντικότερη σχέση που έχουμε στη ζωή μας είναι αυτή με τον εαυτό μας. Αν αυτή η σχέση δε λειτουργεί σωστά τότε είναι δύσκολο να λειτουργήσουν και οι υπόλοιπές μας σχέσεις.