Η τεχνική του να “ενεργούμε σαν να…”

Ο Αυστριακός γιατρός και ψυχαναλυτής Alfred W. Adler (1870–1937) μέσα από τις έρευνές του επηρέασε σε μεγάλο βαθμό τον κόσμο της ψυχολογίας. Ανέπτυξε διάφορες θεωρίες, μεταξύ των οποίων, θεωρίες γύρω από την κατωτερότητα και την ανωτερότητα, και διερεύνησε τους τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν συναισθηματικά και ψυχολογικά, τα σωματικά τους ελλείμματα. Ο Adler ήταν αντίθετος με την έμφαση που δινόταν από τον Freud στην παιδική ηλικία και στη λίμπιντο των ασθενών. Ήταν υποστηρικτής μιας πιο ολιστικής προσέγγισης και ανέδειξε την σύνδεση και την αλληλεπίδραση των ατόμων και της κοινωνίας, προσέγγιση που την ονόμασε «κοινωνική ενσωμάτωση του ατόμου».

Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες έρευνές του ήταν σχετικά με την επιρροή της «προσποίησης» μιας συμπεριφοράς στα γεγονότα.  Μια δυναμική που διατυπώθηκε στη θεωρία του γνωστή ως «Act as if», «ενεργώντας σαν να…». Επηρεασμένος από το βιβλίο του Γερμανού φιλοσόφου Hans Vaihinger «The Philosophy of As If» (1911), ο Adler μελέτησε τη δύναμη των προσποιήσεων, προάγγελο της Γνωστικής Συμπεριφορικής Θεραπείας. Πρόκειται για μια ψυχοεκπαιδευτική, ανθρωπιστική και προσανατολισμένη στο στόχο προσέγγιση.

Η τεχνική «ενεργώντας σαν να…» υποστηρίζεται ερευνητικά και θεωρείται συμπεριφορική παρέμβαση. Ενθαρρύνει να ενεργούμε σε καθημερινή βάση σαν να έχουμε την επιθυμητή συμπεριφορά, για παράδειγμα σαν να έχουμε αυτοπεποίθηση. Η διαδικασία αυτή μπορεί να αποτελέσει μια θετική μορφή προσποίησης. Η χρήση αυτής της τεχνικής θα βοηθήσει να νιώσουμε τα επιθυμητά συναισθήματα, να εδραιώσουμε την επιθυμητή συμπεριφορά/ συνήθεια και να πετύχουμε τον τελικό μας στόχο. Δίνεται έμφαση στο να ξεκινήσουμε να ενεργούμε σαν να είμαστε ήδη το άτομο που θέλουμε να είμαστε. “Προσποιούμαστε” και ενεργούμε σαν να κατέχουμε τον στόχο μας. Συμπεριφερόμαστε, σκεφτόμαστε και νιώθουμε σαν να έχουμε ήδη αυτό που θέλουμε… ή σαν κάτι που θέλουμε να συμβεί συμβαίνει ήδη στη ζωή μας… ή σαν να ξέρουμε ήδη τους τρόπους να κάνουμε κάτι που πραγματικά θέλουμε να κάνουμε. Ο σκοπός της διαδικασίας είναι να παρακαμφθεί η αντίσταση στην αλλαγή, απομακρύνοντας μέρος του αντιληπτού κινδύνου. Καθώς αρχίζουμε να ενεργούμε διαφορετικά και να αισθανόμαστε διαφορετικά, γινόμαστε διαφορετικοί.

Η αλλαγή στην συμπεριφορά μας, οδηγεί στην αλλαγή του πως σκεφτόμαστε και νιώθουμε για τον εαυτό μας. Ένα πολύ απλό παράδειγμα είναι «όταν αλλάζουμε κάποιες συμπεριφορές στην δουλειά μας, όπως το να πηγαίνουμε πιο νωρίς, να έχουμε καλύτερη επικοινωνία με τους συναδέλφους μας ή να είμαστε πιο ενεργοί στα meetings, αλλάζουν και τα συναισθήματά μας για την δουλειά μας, και αυτό μπορεί να αποφέρει βελτίωση στην απόδοσή μας».

Πολλές φορές, εμείς οι ίδιοι σαμποτάρουμε τον εαυτό μας, ενεργώντας με δυσλειτουργικούς τρόπους παρόλο που ξέρουμε ποιοι είναι οι πιο κατάλληλοι και ποιοι μας ταιριάζουν περισσότερο. Υπάρχουν πολλοί λόγοι που εξηγούν αυτήν την συμπεριφορά, αλλά ένας από τους πιο σημαντικούς είναι οι αυτόματες σκέψεις και οι πεποιθήσεις μας. Πόσες φορές, πριν καλά καλά ξεκινήσουμε να κάνουμε κάτι, λέμε στον εαυτό μας «δεν θα τα καταφέρω όσο σκληρά κι αν προσπαθήσω» ή «αυτό με τίποτα… δεν μπορώ να το κάνω»… σκέψεις που πιθανόν να αποδυναμώσουν τις πραγματικές μας ικανότητες. Η τεχνική «ενεργώντας σαν να…» μπορεί να βοηθήσει στο να μειώσουμε και να αλλάξουμε αυτές τις αυτόματες δυσλειτουργικές σκέψεις. Το καλό μ’ αυτήν την τεχνική είναι ότι μπορούμε να την χρησιμοποιήσουμε ακόμα και σε περιπτώσεις που είμαστε «βυθισμένοι» σε τέτοιες δυσλειτουργικές σκέψεις.

3. Ήρθε η ώρα να κάνεις πρόβα αυτές τις επιθυμητές συμπεριφορές… «Act as if»! Το “κόλπο” είναι να εξοικειωθείς όσο πιο πολύ μπορείς μ’ αυτές τις συμπεριφορές, έτσι ώστε να τις χρησιμοποιείς χωρίς να το σκέφτεσαι πολύ και χωρίς να δαπανάς πολύ ενέργεια.
4. Εννοείται πως μια φορά δεν είναι αρκετή. Εξασκήσου όσο το δυνατόν περισσότερο μπορείς για να εξοικειωθείς με την συμπεριφορά- στόχο!
5. Οι αυτόματες δυσλειτουργικές σκέψεις δεν φεύγουν τόσο εύκολα… Από την στιγμή που έμαθες να τις αναγνωρίζεις, αποδέξου τες, χαμογέλα και συνέχισε να ακολουθείς το πρόγραμμά σου και να λειτουργείς με τις συμπεριφορές που θέλεις να έχεις και να σε χαρακτηρίζουν.

Ακολουθώντας αυτήν την τεχνική, θα έρθεις αντιμέτωπος με πολλές θετικές αλλαγές. Μια από αυτές είναι το ότι θα έχεις περισσότερη αυτοπεποίθηση και θα νιώθεις πιο σίγουρος για τον εαυτό σου. Όσοι χρησιμοποιούν αυτήν την τεχνική τακτικά, βλέπουν ότι οι αυτόματες δυσλειτουργικές σκέψεις αποδυναμώνονται, μιας και το να έχεις πολλές εμπειρίες «επιτυχίας» βοηθάει στο να απορρίψεις την πεποίθηση ότι θα αποτυγχάνεις πάντα. Και φυσικά μετά από ένα διάστημα, η «προσποίηση» δε θα είναι πια αναγκαία.