Τελικά ο τύπος συναισθηματικού δεσμού που έχουμε αλλάζει;

Ο κάθε άνθρωπος μεταφέρει τις προηγούμενες εμπειρίες του σε κάθε καινούργια σχέση που δημιουργεί.

Οι πρώτες σχέσεις μας με τους γονείς μας ή/ και με τους φροντιστές μας διαδραματίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στο είδος προσκόλλησης που αναπτύσσουμε και διατηρούμε μεγαλώνοντας. Για παράδειγμα, κάποιοι άνθρωποι νιώθουν άνετα εκφράζοντας τις ανάγκες και τα συναισθήματά τους στον σύντροφό τους, έχοντας αυτοπεποίθηση για την ανταπόκριση και την υποστήριξη που θα λάβουν. Άλλοι άνθρωποι ίσως νιώθουν στενοχωρημένοι ή και αναστατωμένοι όταν ο σύντροφός τους δεν απαντά αμέσως στα μηνύματά τους και του τηλεφωνούν μέχρι να ανταποκριθεί. Άλλοι δυσκολεύονται να καθορίσουν τη σχέση τους, καθώς δεν θέλουν να εγκαταλείψουν την αίσθηση της ανεξαρτησίας τους.

Η θεωρία της προσκόλλησης αναπτύχθηκε από την ψυχολόγο Mary Ainsworth και τον ψυχίατρο John Bowlby τη δεκαετία του 1950 και υποστηρίζει ότι οι σχέσεις που δημιουργούμε στην ζωή μας αντικατοπτρίζουν τη δυναμική της σχέσης που είχαμε με τους γονείς μας ή τους φροντιστές μας ως βρέφη και παιδιά.

Η κατανόηση του είδους προσκόλλησης στις σχέσεις παρέχει σημαντικές πληροφορίες για τις συναισθηματικές μας ανάγκες, τα πρότυπα επικοινωνίας και τους μηχανισμούς αντιμετώπισης που χρησιμοποιούμε. Αυτή η βαθύτερη κατανόηση του τρόπου λειτουργίας του ίδιου μας του εαυτού αλλά και των άλλων μπορεί να βοηθήσει στην ενίσχυση της ενσυναίσθησης και στη βελτίωση της ποιότητας των σχέσεών μας, δημιουργόντας ασφαλείς δεσμούς.

Κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός και γι’ αυτό κιόλας η θεωρία της προσκόλλησης είναι διαφοροποιημένη και παρουσιάζει τέσσερα είδη προσκόλλησης/ δεσμού.

Γνωρίζοντας και κατανοώντας τα μοτίβα προσκόλλησης/ δεσμού, καταλαβαίνουμε και αναγνωρίζουμε όχι μόνο το πως σχετιζόμαστε με τους γύρω μας αλλά και το πως αντιδράμε σε δύσκολες και αγχωτικές καταστάσεις.

Είδη δεσμού/ προσκόλλησης

Ασφαλής δεσμός

Τα άτομα με ασφαλή τύπο προσκόλλησης συνδέονται με τους άλλους με ασφάλεια, έχουν αυτοπεποίθηση και αυτοεκτίμηση και απολαμβάνουν τις κοινωνικές τους σχέσεις.

Δε φοβούνται να είναι ειλικρινείς, είναι αισιόδοξοι και εκφράζουν ανοιχτά και τα θετικά και τα αρνητικά συναισθήματά τους. Αναζητούν και παρέχουν υποστήριξη και παρηγοριά.

Εμπιστεύονται τους ανθρώπους, αναγνωρίζουν την αξία τους και παράλληλα νιώθουν άνετα να είναι μόνοι.

Οι άνθρωποι με ασφαλή δεσμό δε φοβούνται την αποτυχία ούτε σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο ούτε σε επαγγελματικό.

Στα παιδικά τους χρόνια, οι γονείς ή/ και οι φροντιστές τους συμπεριφερόντουσαν με τρόπο, ώστε τα παιδιά να αισθάνονται ότι τους εκτιμούν, ότι αξίζουν, τους υποστηρίζουν, τους ακούνε και τους καθησυχάζουν.

Αποφευκτικός δεσμός

Ο αποφευκτικός ενήλικας δεν εμπιστεύεται εύκολα και αποφεύγει τις στενές σχέσεις γιατί τον αγχώνουν.

Αν και έχει θετική εικόνα για τον εαυτό του, έχει αρνητική εικόνα για τους άλλους. Αποφεύγει την οικειότητα για να διατηρήσει την αίσθηση της ανεξαρτησίας.

Είναι ένας τρόπος να κρύβει τα συναισθήματά του και το πραγματικό του εαυτό. Συχνά είναι απόμακρος και κλειστός.

Όταν κάποιος τον πλησιάζει πολύ και αρχίζει να γίνεται αναγκαίος και απαραίτητος, ο αποφευκτικός ενήλικας τείνει να απομακρύνεται και να κάνει βήματα προς τα πίσω.

Αμφιθυμικός/ Αγχώδης δεσμός

Ο αμφιθυμικός ενήλικας είναι δύσπιστος, εστιάζει στα αρνητικά συναισθήματα, στις υπερβολές, τη ζήλια και επιζητά την αποδοχή για να νιώσει ασφάλεια.

Χαρακτηρίζεται από ανησυχία ότι δεν αποτελεί προτεραιότητα του σημαντικού άλλου, πιστεύοντας ότι υπάρχει άλλο σημαντικό άτομο στην ζωή του.

Πολλές φορές έχει την ανάγκη ελέγχου στις σχέσεις. Φοβάται την εγκατάλειψη και παρουσιάζει δυσπιστία ως προς τη η δέσμευση του συντρόφου του.

Αν και έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση, προσπαθεί για την αποδοχή του εαυτού του. Συνδέει όμως την αξία του με την έγκριση και την επικύρωση από τις σχέσεις τους.

Επιθυμεί πάρα πολύ τη δέσμευση στη σχέση, αλλά συχνά γίνεται κυριαρχικός. Κάνει υπερβολικά πράγματα μέσα στη σχέση για να εξασφαλίσει τη φροντίδα και την υποστήριξη του συντρόφου.

Αυτός ο δεσμός προκαλείται όταν ο γονιός ή ο φροντιστής είναι αναξιόπιστος και δεν παρέχει με συνέπεια φροντίδα για τις ανάγκες του παιδιού.

Οι άνθρωποι που αναγνωρίζουν αυτό το μοτίβο στον εαυτό τους, μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο που βλέπουν τη σχέση τους. Αντί να απαιτούν, να θέλουν περισσότερα, να νιώθουν απόρριψη ή και ανεπιθύμητοι, μπορούν να υπενθυμίζουν στον εαυτό τους ότι αυτό που νιώθουν μπορεί να μην είναι η πραγματικότητα αλλά ένας τρόπος που έχει μάθει για να διαχειρίζονται τις σχέσεις τους.

Αποδιοργανωμένος δεσμός

Χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση απρόβλεπτων προτύπων συμπεριφοράς στις σχέσεις, που συχνά προέρχονται από ανεπίλυτο τραύμα ή αντικρουόμενα συναισθήματα προς τους φροντιστές.

Αν και το άτομο με αποδιοργανωμένο στυλ προσκόλλησης επιθυμεί την σύνδεση με τους άλλους, παράλληλα ο δεσμός και το «δέσιμο» τον φοβίζει.

Συχνά χαρακτηρίζεται από χαμηλή αυτοεκτίμηση και μερικές φορές δείχνει ελάχιστο σεβασμό ως προς τον σύντροφό του. Το απρόβλεπτο και το δράμα είναι τα βασικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα στις σχέσεις του. Τέλος, οι σύντροφοι των ατόμων με αποδιοργανωμένο είδος προσκόλλησης, δεν ξέρουν ποτέ τι ακριβώς πρόκειται να λάβουν από τον σύντροφό τους.

Σύμφωνα με τις μελέτες που έχουν διεξαχθεί, οι άνθρωποι που συνδέονται με ασφάλεια έχουν τις πιο υγιείς σχέσεις.

Μπορούμε να δεσμευόμαστε με μεγαλύτερη ασφάλεια, καθώς βιώνουμε υγιείς σχέσεις και υγιείς συνήθειες προσκόλλησης στην ενήλικη ζωή μας.

Αναγνωρίζοντας τα μοτίβα αυτά καταλαβαίνουμε όχι μόνο πως λειτουργούμε εμείς οι ίδιοι αλλά και οι σημαντικοί άλλοι. Μέσα από αυτήν την οπτική μπορούμε να ανακαλύψουμε τους τρόπους για να συνδεόμαστε με μεγαλύτερη ασφάλεια με τους άλλους. Παράλληλα μας δίνεται η δυνατότητα να κατανοούμε και τους δίπλα μας.

Για παράδειγμα, αν κάποιος αναγνωρίζει ότι έχει τάσεις φυγής και αποφυγής, μπορεί να αναλογιστεί τις συναισθηματικές αντιδράσεις του και να δει ότι είναι μια σπασμωδική αντίδραση που έχει υιοθετήσει από παιδί για να προστατευτεί. Έτσι, μπορεί να προκαλέσει τον εαυτό του επιλέγοντας διαφορετικό τρόπο αντίδρασης, με βάση το είδος της σχέσεις που θέλει πραγματικά.

Για να γίνει αυτό όμως θέλει προσπάθεια και συνειδητή δουλειά με τον εαυτό μας. Διαφορετικά οι τύποι συναισθηματικού δεσμού τείνουν να παραμένουν σταθεροί και μάλιστα να περνούν από τη μια γενικά στην άλλη. Όλοι έχουμε τις ιστορίες μας από το παρελθόν και κανείς δεν έχει τέλεια παιδική ηλικία.