Συγκέντρωση: Πώς να την καλλιεργήσουμε στα παιδιά μας και στον εαυτό μας

9 Οκτ 23 | Επικοινωνία, Παιδί και Οικογένεια, Σχέσεις, Ψυχική Υγεία

Η συγκέντρωση είναι ένα πολύ σημαντικό στοιχείο στην καθημερινότητά μας. Μόνο όταν είμαστε συγκεντρωμένοι μπορούμε να εξαντλήσουμε όλο μας το δυναμικό.

Πολλοί άνθρωποι, τόσο παιδιά όσο και ενήλικες δυσκολεύονται να ελέγξουν την προσοχή τους.

Τι είναι η ΔΕΠΥ;

Πρόκειται για μια διαταραχή που σχετίζεται με την ανατομία και λειτουργία του εγκεφάλου. Είναι πιο συχνή στα αγόρια. Ξεκινά συνήθως κατά την παιδική ηλικία και μπορεί να συνεχιστεί και στην ενήλικη ζωή. Τα χαρακτηριστικά της είναι η διαρκής ελλειμματική προσοχή ή/και η υπερκινητικότητα-παρορμητικότητα, τα οποία επηρεάζουν τη λειτουργικότητα και την ανάπτυξη.

Έρευνες δείχνουν ότι η ΔΕΠΥ επηρεάζει συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου που μας επιτρέπουν να επιλύουμε προβλήματα, να σχεδιάζουμε το μέλλον, να αντιλαμβανόμαστε τις κινήσεις των άλλων, να αντιδρούμε, να παίρνουμε αποφάσεις και να ελέγχουμε τα ένστικτά μας.

Τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ είναι δυνατό να εκδηλωθούν μεταξύ των 3- 6 ετών και να συνεχιστούν μέχρι την ενήλικη ζωή.

Μπορεί όμως τα συμπτώματα να μην αναγνωριστούν αμέσως, οδηγώντας σε καθυστερημένη διάγνωση.

Πώς καταλαβαίνουμε αν ένα παιδί έχει ΔΕΠΥ

Η διάγνωση της ΔΕΠΥ είναι αρκετά δύσκολη, καθώς δεν υπάρχει κάποια σαφής διαγνωστική μέθοδος.

Οι γνώμες των ειδικών διχάζονται, διότι πολλές φορές είναι δύσκολο να ξεχωρίσουμε το ζωηρό παιδί από το υπερκινητικό. Επίσης, ένα παιδί μπορεί να έχει διάσπαση προσοχής αλλά να μην είναι υπερκινητικό. Όπως αναφέρει ο Γερμανός Ψυχολόγος Manfred Weber, η ΔΕΠΥ δεν είναι μια αρρώστια σαν την ιλαρά που την έχεις ή δεν την έχεις. Αντίθετα, τα όριά της είναι πολύ ρευστά.

Σε παιδιά με ΔΕΠΥ διαπιστώνονται ιδιαιτερότητες σε πολλά σημεία του εγκεφάλου και παρουσιάζουν συχνά τα παρακάτω συμπτώματα:

Συχνά λάθη
Δεν δίνουν έμφαση στην λεπτομέρεια
Απόσπαση προσοχής λόγω εξωτερικών ερεθισμάτων
Αδύναμη μνήμη
Αργούν να αναγνωρίσουν τους συσχετισμούς
Δυσκολία στο να διατηρήσουν την προσοχή τους σε καθήκοντα ή ρόλους
Αντιδρούν βιαστικά, χωρίς να σκεφτούν σε σημείο επικινδυνότητας για τον εαυτό τους
Αδυναμία παρακολούθησης μια συζήτησης
Πρόβλημα στην οργάνωση
Καταβάλλονται από την πίεση χρόνου και την απαίτηση εργασιών σε σημείο να μην μπορούν να ανταποκριθούν
Βαριούνται πολύ εύκολα
Αδυναμία να είναι συνεπείς στα ραντεβού
Δυσκολεύονται να ελέγξουν την παρόρμησή τους για δράση
Αδυνατούν να προγραμματίσουν και να ακολουθήσουν ένα πρόγραμμα
Έχουν πολλές εντάσεις οι οποίες δύσκολα ελέγχονται
Εκνευρίζονται εύκολα
Είναι ανυπόμονα
Είναι επιθετικά
Και το βασικότερο διαγνωστικό κριτήριο είναι «η αδυναμία τους να καθίσουν και να συγκεντρωθούν σε κάτι ακόμη κι αν τους ενδιαφέρει πολύ. Ακόμα κι αν το θέλουν δεν μπορούν.»

Παράλληλα, η έλλειψη συγκέντρωσης που παρουσιάζουν μερικά παιδιά, έχει ως συνέπεια άλλα προβλήματα, όπως:

Νευρικότητα και αδυναμία να κάτσει το παιδί στην θέση του
Ανησυχία
Να μιλάει ακατάπαυστα
Να είναι διαρκώς σε κίνηση
Να αντιδρά παρορμητικά
Το παιδί κάνει συνήθως άσχημα και δυσανάγνωστα γράμματα
Δυσκολία στην ανάγνωση
Αδυναμία να καταλάβει το νόημα των λέξεων
Κυκλοθυμία
Αίσθημα αδικία γιατί του κάνουν συνεχώς παρατηρήσεις
Δυσκολία στις κοινωνικές συναναστροφές (διακόπτει τους άλλους, απαντά πριν ολοκληρώσει ο συνομιλητής του)
Συναίσθημα αποτυχίας
Κακή επίδοση στο σχολείο
Το παιδί χρειάζεται τον τριπλάσιο χρόνο για να ολοκληρώσει τις σχολικές του εργασίες

Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά μας και να τα “εκπαιδεύσουμε” στην συγκέντρωση;

Το οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μπορεί να επηρεάσει θετικά ή αρνητικά κάποιες συμπεριφορές και να βοηθήσει στο να ακολουθήσει το παιδί ξεκάθαρους κανόνες και καθημερινές συνήθειες, ώστε να ελεγχθεί η συμπεριφορά του.

Επίσης, οι θεραπευτές μπορούν να διδάξουν τα παιδιά να έχουν κοινωνικές δεξιότητες, όπως να περιμένουν υπομονετικά τη σειρά τους, να μοιράζονται τα παιχνίδια τους, να ζητούν βοήθεια όταν τη χρειάζονται. Ταυτόχρονα, τα μαθαίνουν να διαβάζουν τις εκφράσεις του προσώπου και τον τόνο της φωνής άλλων και πώς να ανταποκρίνονται κατάλληλα.

Η εκπαίδευση των γονέων ή των φροντιστών των ανθρώπων με ΔΕΠΥ θα τους βοηθήσει να βελτιώσουν τις σχέσεις τους, να αντιμετωπίζουν με κατάλληλο τρόπο τυχόν αποκλίνουσα συμπεριφορά και να τους ενθαρρύνουν να υιοθετούν τις σωστές αλλαγές. Επίσης, θα βοηθήσουν να ξεπεράσουν τα αρνητικά τους συναισθήματα και θα δημιουργηθεί ένα αίσθημα ασφάλειας.

Κάποιες πολύ βοηθητικές πρακτικές είναι οι εξής;

Καθίστε όλοι μαζί για φαγητό και σηκωθείτε από το τραπέζι όταν όλοι θα έχουν τελειώσει.

Προσπάθησε να μάθεις στο παιδί από μικρή ηλικία να μην σηκώνεται όποτε εκείνο θέλει από το τραπέζι αλλά όποτε τελειώσετε ή τουλάχιστον όταν του το επιτρέψετε.

Φρόντισε να υπάρχουν ώρες ηρεμίας στο σπίτι.

Για παράδειγμα, η ώρα του φαγητού είναι μια ώρα που καλό θα είναι να γίνεται σε ήρεμο περιβάλλον.

Συγκράτησε τα νεύρα σου.

Βεβαιώσου ότι κάνεις ό,τι περνάει από το χέρι σου, ώστε να μην ξεσπάς μπροστά στο παιδί ή ακόμη χειρότερα στο ίδιο το παιδί. Δώσε του την σιγουριά ότι το αγαπάς και ότι είσαι και θα είσαι πάντα στο πλευρό του.

Έλεγξε και διαχειρίσου το άγχος σου.

Μην ξεχνάς ότι το άγχος σου και την εγρήγορσή τα μεταφέρεις και στο παιδί.

Μην πιέζεις το παιδί να κάνει κάτι που φοβάται.

Προσπάθησε να του περάσεις το μήνυμα πως δεν υπάρχει λόγος να έχει άγχος αν αποτύχει σε κάτι. Θύμισέ του ότι θα τον δέχεστε όπως κι αν είναι, με τα δυνατά και τα αδύναμα σημεία του.

Δώσε σημασία στις τελετουργίες.

Δημιούργησε ένα κλίμα σταθερότητας.

Τελετουργικές συνήθειες, όπως το οικογενειακό γεύμα τις Κυριακές, ή το διάβασμα κάποιου βιβλίου πριν από τον ύπνο, δημιουργούν συναισθηματική ασφάλεια.

Φτιάξε πρόγραμμα!

Γράψε ένα ημερήσιο πρόγραμμα, παρουσίασέ το στο παιδί και τοιχοκολλήστε το μαζί.

Αν γνωρίζει τις υποχρεώσεις και τις εργασίες του, θα τις εκτελέσεις πιο εύκολα, αν γίνονται πάντα συγκεκριμένη ώρα.

Σταθερά πρόσωπα.

Τα σταθερά πρόσωπα αναφοράς είναι πολύ σημαντικά. Προσπάθησε να μην αφήνεις το παιδί σε πολλούς διαφορετικούς ανθρώπους.

Κατοικίδιο.

Ένα κατοικίδιο ζωάκι μπορεί να γίνει φίλος με το παιδί και ταυτόχρονα να το βοηθήσει να αναλάβει την ευθύνη κάποιου.

Χρόνος στην φύση.

Το παιχνίδι σε εξωτερικό χώρο ή η ενασχόληση με κάποιο άθλημα είναι δύο πολύ καλές επιλογές.

Πρόγραμμα ύπνου.

Ο ύπνος του παιδιού είναι ένα πολύ σημαντικό κεφάλαιο. Αν δεν γίνεται στην σωστή ώρα και όσο χρειάζεται, τότε έχει αρνητικές συνέπειες στην συμπεριφορά του παιδιού, στην ψυχολογία του αλλά και στην ανάπτυξη και εξέλιξή του. Μια ώρα πριν τον ύπνο δεν πρέπει να βλέπει τηλεόραση, να παίζει υπολογιστή ή να κάνει κάποια εργασία. Επίσης, όρισε σταθερή ώρας και φρόντισε να τηρείς μια ρουτίνα.

Υγιεινή διατροφή.

Έρευνες έχουν δείξει ότι η διατροφή επηρεάζει πολύ και σ’ αυτό το κομμάτι. Μια διατροφή χωρίς ζάχαρη και χωρίς έτοιμα προϊόντα έχει φανεί ότι βελτιώνει την κατάσταση.

Σωστή χρήση ΜΜΕ και Ηλεκτρονικών.

Ειδικά τα παιδιά μέχρι 3 ετών πρέπει να βλέπει ελάχιστη έως καθόλου τηλεόραση.

Διάλειμμα και ξεκούραση.

Ενθάρρυνε το παιδί σου να ξεκουράζεται και να κάνει διαλείμματα.

Βοήθησέ το σωστά στις εργασίες.

Μην κάνεις εσύ τις εργασίες του αντί για εκείνο.

Βοήθησε το παιδί σου να δημιουργήσει μια τελετουργία πριν το ξεκίνημα των εργασιών και ενθάρρυνέ το. Φρόντισε να υπάρχει ησυχία και ηρεμία όταν το παιδί ασχολείται με κάποια εργασία.