Ψυχολογική Χειραγώγηση, τι ακριβώς είναι;

Πόσες φορές έχεις βρεθεί στη θέση να προσπαθείς να εκφράσεις τις σκέψεις και τα συναισθήματά σου σε κάποιον, ο οποίος από την πλευρά του προσπαθεί να σε βγάλει παράλογο/η ή και υπερβολικό/ή; Η ψυχολογική χειραγώγηση ή κακοποίηση είναι η διαδικασία κατά την οποία ο «θύτης» προσπαθεί να κάνει πλύση εγκεφάλου και ψυχολογικό πόλεμο στο «θύμα».

Σ’ αυτές τις περιπτώσεις το ένα πρόσωπο (ο θύτης) προσπαθεί να κάνει το άλλο πρόσωπο (το θύμα) να αμφιβάλλει για την αντίληψή του, τη λογική του και τη μνήμη του, μειώνοντας παράλληλα τα συναισθήματα και τις πεποιθήσεις του.

Το «Gaslighting», όπως είναι η ορολογία στην ξένη βιβλιογραφία, είναι «η ψυχολογική χειραγώγηση ενός ατόμου συνήθως για μεγάλο χρονικό διάστημα που προκαλεί το θύμα να αμφισβητεί την εγκυρότητα των σκέψεών του, την αντίληψη της πραγματικότητας ή την μνήμη του και συνήθως οδηγεί σε σύγχυση, απώλεια αυτοπεποίθησης και αυτοεκτίμησης, αβεβαιότητα, συναισθηματική ή ψυχική αστάθεια και εξάρτηση από τον θύτη».

Η ψυχολογική χειραγώγηση εμφανίζεται κυρίως σε ρομαντικές – ερωτικές σχέσεις, αλλά δεν είναι λίγες οι φορές που βλέπουμε αυτό το φαινόμενο σε φιλίες, σε οικογενειακές και επαγγελματικές σχέσεις.

Τα άτομα που χρησιμοποιούν την ψυχολογική χειραγώγηση, έχουν απαξιωτική συμπεριφορά και σε κάνουν να αισθάνεσαι πως συνεχώς κάτι κάνεις λάθος, ότι δε χρειάζεται να βάζεις όρια και ότι όλα αυτά που νιώθεις είναι υπερβολικά.

Όταν, όμως, κάτι μας ενοχλεί, το νιώθουμε- αποτυπώνεται στα συναισθήματά μας και εκείνα δεν μπορούν να κάνουν συνέχεια λάθος. Τα συναισθήματά μας είναι αυτό που νιώθουμε και αισθανόμαστε και δε μπορεί να είναι «υπερβολικά».

Ωστόσο, αυτό δε σημαίνει ότι ο συνομιλητής μας είναι πάντα σε θέση να μας κατανοήσει και να μας συναισθανθεί. Αυτό, όμως, που μπορεί να κάνει είναι να δείξει την πρόθεση και τη διάθεση να μας καταλάβει.

Επίσης, είναι πολύ σημαντικό να έχουμε στον νου μας ότι ο άνθρωπος που έχουμε απέναντί μας δε γίνεται να αλλάζει την συμπεριφορά του και τις αντιδράσεις του σύμφωνα με τα δικά μας συναισθήματα.

Η διαφορά εδώ επέρχεται στο ότι το άτομο που προσπαθεί να χειραγωγήσει τον άλλον, δε θα αναφερθεί στον εαυτό του και στο τι μπορεί ή δε μπορεί να κάνει, αλλά θα προσπαθήσει να ενοχοποιήσει, να διαστρεβλώσει και να ακυρώσει τα λεγόμενα και να συναισθήματα του άλλου.

Πολλές φορές τα άτομα που κάνουν ψυχολογική χειραγώγηση χρησιμοποιούν ευγενικές, φιλικές και στοργικές εκφράσεις για να εξομαλύνουν μια κατάσταση.

Όσο πιο κοντινή η σχέση τόσο πιο δύσκολη είναι να εντοπίσεις και να αντιμετωπίσεις την ψυχολογική χειραγώγηση.

Δεν είναι λίγα τα άτομα που εξαρτιόνται από τους ανθρώπους που τους χειραγωγούν και ζουν με μια συνεχόμενη ενοχή και αμφισβήτηση προς τον εαυτό τους. Έχουν μάθει να απολογούνται συνέχεια και να αμφισβητούν την κάθε τους κίνηση, πράξη και τα συναισθήματά τους. Είναι μονίμως σε μια αναζήτηση για το τι λάθος μπορεί να έχουν κάνει και διακατέχονται από άγχος απόρριψης.

Πώς να αντιμετωπίσεις την ψυχολογική χειραγώγηση;

Ένας τρόπος για να αναγνωρίσεις την παραποίηση των λεγομένων σου, είναι η καταγραφή των καταστάσεων και των γεγονότων. Μ’ αυτόν τον τρόπο μπορείς να δεις πιο καθαρά το τι έχει συμβεί.

Η αποδοχή των συναισθημάτων σου και το να θέτεις διακριτά όρια είναι εξίσου σημαντικά. Προσπάθησε να αναγνωρίσεις τα σημάδια της ψυχολογικής χειραγώγησης, όποια και αν είναι η σχέση σου με το άλλο άτομο.

Είναι πολύ σημαντικό, αν νιώσεις ότι συμβαίνει κάτι τέτοιο, να μιλήσεις σε κάποιον που εμπιστεύεσαι ή να συμβουλευτείς κάποιον ειδικό. Μην διστάσεις να απομακρυνθείς από αυτό το άτομο ή και να τερματίσεις μια τέτοια σχέση.

Μπορεί να είναι χρήσιμο να μιλήσεις με έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας, ο οποίος θα σε βοηθήσει να μάθεις νέες στρατηγικές αντιμετώπισης μιας τέτοιας συμπεριφοράς.

Να θυμάσαι πως για την συμπεριφορά και την αντίδραση των άλλων δεν έχεις ευθύνη εσύ. Ο καθένας μας επιλέγει να συμπεριφερθεί με τον τρόπο που θεωρεί ότι του ταιριάζει και εμείς είμαστε υπεύθυνοι μόνο για τις δικές μας πράξεις.