Εσωτερικό ή Εξωτερικό Κέντρο Ελέγχου; Γιατί έχει σημασία ποιος «κρατάει το τιμόνι» της ζωής σου!

Πόσες φορές έχεις νιώσει πως η ζωή σου εξαρτάται από τις συνθήκες; Από τους άλλους; Από την τύχη; Από «το τι θα γίνει»;
Και πόσες φορές έχεις σκεφτεί: «Δεν φταίω εγώ, έτσι είναι τα πράγματα»;

Αν ναι, τότε μάλλον λειτουργείς με το εξωτερικό κέντρο ελέγχου.
Όμως, τι σημαίνει αυτό;

Και γιατί είναι τόσο σημαντικό να αναπτύξουμε ένα εσωτερικό κέντρο ελέγχου για την ψυχική μας ανθεκτικότητα, τη δύναμη και την αυτοπεποίθηση μας;

Τι είναι το Κέντρο Ελέγχου;

Ο όρος “locus of control” προέρχεται από την κοινωνική ψυχολογία και περιγράφει την αντίληψή μας για το πού βρίσκεται ο έλεγχος της ζωής μας.

• Εξωτερικό κέντρο ελέγχου: Πιστεύω ότι τα γεγονότα της ζωής μου καθορίζονται από εξωτερικούς παράγοντες: τύχη, συγκυρίες, άλλοι άνθρωποι.
• Εσωτερικό κέντρο ελέγχου: Πιστεύω ότι οι πράξεις, οι επιλογές και η στάση μου διαμορφώνουν την πορεία της ζωής μου.

Φυσικά δεν μιλάμε για απόλυτες κατηγορίες. Όλοι μας κινούμαστε σε ένα φάσμα. Όμως, όσο πιο πολύ ενισχύουμε το εσωτερικό μας κέντρο ελέγχου, τόσο πιο πιθανό είναι να αναλάβουμε ευθύνη, να επιδράσουμε ουσιαστικά στη ζωή μας και να νιώσουμε λιγότερο αβοήθητοι.

Τι λέει η Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία;

Στη CBT, εστιάζουμε στον τρόπο με τον οποίο οι σκέψεις μας επηρεάζουν τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά μας. Οι πεποιθήσεις γύρω από τον έλεγχο διαδραματίζουν κομβικό ρόλο.

Αν πιστεύω ότι «δεν μπορώ να κάνω τίποτα» για μια κατάσταση, πιθανότατα θα παραιτηθώ.
Αν πιστεύω ότι «έχω έναν βαθμό επιρροής», τότε ενεργοποιούμαι, κινητοποιούμαι και αυξάνεται η αυτο-αποτελεσματικότητά μου.

Εξωτερικό Κέντρο Ελέγχου – Πού μας μπλοκάρει;

Αν ένας άνθρωπος χαρακτηρίζεται υπερβολικά από εξωτερικό κέντρο ελέγχου παρατηρούμε ότι έχει χαμηλότερη ψυχική ανθεκτικότητα, υψηλότερα επίπεδα άγχους και αίσθημα αβοηθησίας, αποφυγή ανάληψης ευθύνης και περισσότερη αναβλητικότητα και φόβο αποτυχίας.

Σ’ αυτό το σημείο είναι καλό να υπογραμμίσουμε ότι αυτό δεν σημαίνει ότι φταις γι’ αυτό, ίσως μεγάλωσες σε περιβάλλοντα όπου δεν ενισχύθηκε η πίστη ότι «μπορείς να επηρεάσεις τα πράγματα». Αλλά το καλό νέο είναι ότι αυτό μπορεί να αλλάξει!

Πώς Ενισχύουμε το Εσωτερικό Κέντρο Ελέγχου;

Ξεκίνησε με πράξεις με νόημα, έστω και μικρές. Η δράση ενισχύει την αίσθηση ελέγχου. Μην περιμένεις πρώτα να νιώσεις έτοιμος! Ξεκίνα, και η κινητοποίηση θα ακολουθήσει.

4. Επικεντρώσου σε λύσεις

Στην CBT λέμε: “Don’t ask only why. Ask also what now.”
Η αναζήτηση λύσεων ενισχύει τον εσωτερικό έλεγχο, γιατί σε μετακινεί από τη στασιμότητα στην πράξη.

5. Εντόπισε τις γνωσιακές διαστρεβλώσεις

Για παράδειγμα τείνει να χρησιμοποιείς καταστροφολογία, υπεργενικεύσεις, σκέψεις τύπου “όλα ή τίποτα”. Στη θεραπεία δουλεύουμε πάνω σ’ αυτές, αναδιατυπώνοντάς τις με πιο ρεαλιστικό και ενδυναμωτικό τρόπο.

Η Προοπτική Ισχύος: Δεν σημαίνει έλεγχος των πάντων, αλλά σύνδεση με τις δικές μας δυνατότητες

Το να έχεις εσωτερικό κέντρο ελέγχου δεν σημαίνει να ελέγχεις τα πάντα, ούτε να γίνεις σκληρός με τον εαυτό σου όταν δεν πάνε όλα όπως θέλεις.

Σημαίνει όμως ότι:

• δεν περιμένεις τους άλλους να σου φτιάξουν τη ζωή
• αναλαμβάνεις ενεργό ρόλο στο πώς ζεις
• αισθάνεσαι λιγότερο θύμα και περισσότερο δημιουργός

Σε έναν κόσμο αβέβαιο, το να χτίσεις ένα γερό εσωτερικό “τιμόνι” δεν σε κάνει ατρόμητο, σε κάνει πιο σταθερό μέσα στην καταιγίδα, πιο προσαρμοστικό!

Τελικά… Η διαφορά δεν είναι θεωρητική. Είναι πρακτική. Είναι θέμα ψυχικής ενδυνάμωσης.

Κάθε φορά που επιλέγεις να κάνεις ένα μικρό βήμα προς τα εμπρός αντί να παγώσεις, κάθε φορά που στρέφεις το βλέμμα σου στο “τι περνάει από το χέρι μου”, χτίζεις κάτι πολύτιμο:
τη βαθιά πίστη ότι μπορείς να επηρεάσεις τη ζωή σου.

Κι αυτή η πίστη… αλλάζει τα πάντα!!!!