Αναβλητικότητα

Γιατί αναβάλλουμε τους στόχους μας;

«Από Δευτέρα»… και περνούν οι μέρες, οι μήνες, τα χρόνια και πολλά από τα πράγματα που σκέφτεσαι ότι θα ήθελες να κάνεις, τα “πηγαίνεις” από Δευτέρα σε Δευτέρα.

Όλοι μας κάποια στιγμή στην ζωή μας έχουμε επιλέξει να αναβάλλουμε κάτι. Η συστηματικότητα όμως της αναβλητικής συμπεριφοράς είναι αυτό που καθορίζει εάν γίνεται περιστασιακά ή εάν είναι τρόπος ζωής.

Η αναβλητικότητα δεν έχει να κάνει με τη διαχείριση χρόνου, αντίθετα είναι ένας μηχανισμός αποφυγής επικεντρωμένος στο συναίσθημα.

Το άτομο που είναι αναβλητικό αντιδρά συναισθηματικά και επιλέγει την “φυγή” για να διαχειριστεί τις καταστάσεις, παρόλο που τις περισσότερες φορές γνωρίζει τις συνέπειες και τις επιπτώσεις αυτής της καθυστέρησης.

Ποιες είναι οι συνέπειες της αναβλητικότητας;

Οι έρευνες δείχνουν ότι οι συνέπειες της αναβλητικής συμπεριφοράς μπορεί να σχετίζονται με αρνητικές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία. Για παράδειγμα, μπορεί να παρουσιάζονται αυξημένα επίπεδα άγχους, κατάθλιψης, απελπισίας ή και εκνευρισμού. Παράλληλα, υπάρχει η πιθανότητα να παρουσιαστούν προβλήματα στο εργασιακό περιβάλλον, στο σχολείο/ στην εκπαίδευση, στις διαπροσωπικές σχέσεις και στις αποδόσεις. Τα άτομα με αναβλητική συμπεριφορά τείνουν να καθυστερούν και το ξεκίνημα συμπεριφορών που προάγουν και βελτιώνουν την υγεία τους, όπως η άσκηση, η διατροφή και ο ύπνος.

Γιατί όμως αναβάλλουμε τους στόχους μας;

Οι λόγοι της αναβλητικότητας μπορεί να διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Η αναβλητικότητα μπορεί να σχετίζεται με την προσωπικότητα, με το είδος της δραστηριότητας, τα βιώματα ή και την ψυχοσύνθεση ενός ανθρώπου.

1. Αποφεύγουμε κάτι όταν μπορεί να μας προκαλέσει άγχος.

Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι καλό να έχεις στο μυαλό σου ότι μια δύσκολη κατάσταση δεν είναι απαραίτητο να επιφέρει άγχος. Ακόμα όμως κι αν αγχωθείς για κάτι, μπορείς να σκεφτείς τρόπους να διαχειριστείς τα συναισθήματα και τις σκέψεις σου. Είναι καλό να αντιμετωπίζουμε όλα τα βιώματά μας ως καλοδεχούμενα, καθώς πάντα κάτι μας μαθαίνουν.

2. Φόβος αποτυχίας.

Μπορεί η σύνδεση των στόχων με παλαιότερες αποτυχίες να έχουν δημιουργήσει τόσο δυνατά αρνητικά συναισθήματα, που να έχει καταγραφεί μέσα σου σαν μια αρνητική εμπειρία. Ωστόσο, το γεγονός ότι μια φορά συνέβη κάτι δεν σημαίνει πως θα ξανασυμβεί. Διερεύνησε τους λόγους που την πρώτη φορά δεν πέτυχε η προσπάθειά σου και βρες τρόπους να το διορθώσεις. Έτσι, θα αποσυνδέσεις την εμπειρία με την αποτυχία και θα ξεκινήσεις από την αρχή.

3. Φόβος επιτυχίας.
   Αντίθετα κάποιος μπορεί να μεταβεί στην αναβλητικότητα, όταν υπάρχει έντονη ανησυχία μήπως απογοητεύσει τους άλλους, σε περίπτωση που δεν καταφέρει να ανταποκριθεί σ’ αυτό που όφειλε να κάνει. Έτσι, αποφεύγει κάθε δέσμευση.
4. Πολλοί στόχοι – λίγες ή καθόλου προτεραιότητες.

Αυτή είναι μια από τις πιο συνηθισμένες τακτικές που μας οδηγούν στην αναβλητικότητα και στην αποφυγή. Όταν κατακλύζουμε το μυαλό μας με ένα σορό σκέψεις, επιθυμίες, ανάγκες και υποχρεώσεις το μόνο σίγουρο είναι πως κάπου θα χαθούμε και θα πελαγώσουμε. Σημείωσε τις προτεραιότητες, τις ανάγκες καθώς και τις υποχρεώσεις σου, για να μπορέσεις να δεις καθαρά και να οργανώσεις ένα εφικτό πλάνο για να το εφαρμόσεις.

5. Έλλειψη κινήτρων.

Πολλές φορές αναβάλλουμε μια συμπεριφορά, σε καταστάσεις που θεωρούμε ότι το όφελος της πράξης μας δεν είναι μεγάλο και βολευόμαστε στη παρούσα συνθήκη. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις είναι χρήσιμο να αξιολογήσουμε ρεαλιστικά το όφελος και αναγνωρίσουμε τις αρνητικές συνέπειες της αναβλητικότητας.

6. Λειτουργείς καλύτερα σε έντονες, πιεστικές και στρεσογόνες καταστάσεις.

Κάποιοι άνθρωποι απολαμβάνουν την ένταση και τον πανικό του «να κάνουν κάτι» την τελευταία στιγμή. Προτιμάνε να αναλαμβάνουν και να διεκπεραιώνουν πολλά πράγματα μαζί, και να περνούν διαστήματα αποχής. Ωστόσο, σκέψου αν αυτό σε εξυπηρετεί πραγματικά.

Πώς να διαχειριστούμε την αναβλητικότητα;

1. Όπως συμβαίνει στις περισσότερες συνθήκες το πρώτο σημαντικό βήμα είναι να αναγνωρίσεις και να παραδεχτείς αυτήν την συμπεριφορά.
2. Δημιούργησε ένα καθημερινό ρεαλιστικό πλάνο υποχρεώσεων και εκκρεμοτήτων.
3. Θέσε ρεαλιστικούς στόχους. Οι καθημερινοί μικροί στόχοι είναι αυτοί που θα σε βοηθήσουν να φτάσεις στον μεγάλο στόχο που επιθυμείς.
4. Αξιολόγησε τι θα κερδίσεις από την αλλαγή αυτή. Τι γίνεται όταν δεν αναβάλλεις; Πώς νιώθεις; Είναι μια θετική εμπειρία; Αξίζει να την επαναλάβεις;

Θυμήσου πως έχεις μόνο δύο επιλογές είτε να αναβάλεις είτε να δράσεις… Εσύ τελικά τι επιλέγεις;